Ik voel niks meer voor mijn partner. Is de liefde voorbij?

Over vermijdende hechting, terugtrekken en het verliezen van je gevoel in relaties

Het is een ervaring die veel mensen (mannen?) delen, maar waar zelden open over gesproken wordt: je zit in een relatie waarvan je vaak voelt en weet dat het goed zit. Er is geen grote crisis, en toch voel je ineens… niks meer. Geen verlangen, geen behoefte aan nabijheid. Je kijkt naar je partner en vraagt je af: Waar is mijn gevoel gebleven? Is dit dan het einde?

Voor mensen met een vermijdende hechtingsstijl kan dit een terugkerend patroon zijn. Hun systeem schakelt bij spanning of overbelasting vaak over op afstand, verdoving of zelfbescherming. In die toestand raakt het gevoel van liefde buiten bereik. Dat is superverwarrend. Het betekent alleen niet dat de liefde verdwenen is – het betekent dat het gevoel van liefde tijdelijk onbereikbaar is geworden.

In dit blog leg ik uit wat er gebeurt als je je emotioneel terugtrekt. Ik neem je mee in waarom je dan ook je gevoel voor de ander kunt kwijtraken, en hoe je onderscheid maakt tussen wat je niet meer voelt en wat er werkelijk veranderd is. Ook geef ik suggesties voor herstel: hoe vind je de weg terug, naar jezelf en naar de ander.

2. Wat gebeurt er vanbinnen als je je terugtrekt?

Als je bekend bent met de vermijdende hechtingsstijl, dan is het terugtrekken uit contact een bekende beweging. Dat is dan vaak geen bewuste keuze, maar een automatische reactie van je zenuwstelsel. Vaak gaat hier iets aan vooraf. En het zou best kunnen dat je datgene wat eraan vooraf gaat niet goed doorhebt. Maar je mag ervan uitgaan dat je systeem, je zenuwstelsel iets heeft geregistreerd. En dan ben je overweldigd, of je mist afstemming, je voelt je onbegrepen. Er is iets gevoeligs geraakt, en ergens onderweg besluit je lichaam (zonder overleg): even afstand nemen, even de luiken dicht.

Dat lijkt van buiten misschien koel of ongeïnteresseerd. Van binnen is het eerder een vorm van overleven. Het autonome zenuwstelsel schakelt over naar wat in de polyvagaaltheorie de dorsale toestand heet: een stand van terugtrekking, verdoving, afvlakking. De wereld wordt grauwer. De ander raakt verder weg. En ook je eigen gevoel wordt minder toegankelijk. Meer weten over die polyvagaaltheorie? Klik hier.

Wat je lijf zegt en hoe je hoofd dat vervolgens vertaalt

Wat je misschien het eerst opmerkt, is dat je lichaam zwaarder voelt, je minder zin hebt in contact, je sneller geïrriteerd raakt of je minder betrokken voelt. Je hoeft geen ruzie te hebben gehad, het kan al gebeuren na een paar kleine gebeurtenissen waarin je je niet echt gezien, niet gehoord of niet geraakt voelde. Je sluit niet alleen de ander buiten, maar ook delen van jezelf. En ook hier weer, misschien heb je niet eens door wat de aanleiding is geweest.

In die toestand is het logisch dat ook het gevoel van liefde vervaagt. Je hart zit als het ware onder een beveiligende stolp. De warmte is er nog, maar je voelt hem niet meer. Dat is geen teken dat het over is. Het is een signaal dat je in een beschermingsmodus terecht bent gekomen. En dit is een verwarrend gevoel. Je voelt kou, afstand, geen houden van. En je gaat geloven dat dat alles is wat je voelt. Je registreert niet dat dat de wanden van je stolp zijn en dat daaronder de liefde gewoon nog aanwezig is.

Van onder de stolp naar weer terug in de warmte

Veel mensen herkennen dit pas als ze later weer terugkomen bij zichzelf. Dan komt de warmte terug. Het verlangen. De genegenheid. Soms met een golf van schaamte: Hoe kon ik dat nou even niet meer voelen? Maar dit is hoe je systeem zich aanpast aan situaties die onveilig of overweldigend voelen. Niet omdat je hart niet kan liefhebben, omdat het tijdelijk bescherming nodig had.

3. Twijfel aan je gevoel: misschien is het gewoon over

In deze afgesloten toestand komen vaak gedachten op die je moeilijk kunt negeren. Misschien is het gewoon over. Misschien was het nooit echt. Misschien past zij toch niet bij mij. Het kan zelfs zijn dat je haar fysiek minder aantrekkelijk vindt.

Deze gedachten voelen vaak hard en definitief. Dat maakt ze zo overtuigend. Wat je op dat moment minder goed beseft, is dat je deze conclusies trekt terwijl je in een beschermingsmodus zit waarin je weinig toegang hebt tot je werkelijke gevoel. Je hoofd neemt het over. En je hoofd zoekt verklaringen voor wat je niet meer voelt.

Op zich is dat logisch. Als je normaal gesproken liefde voelt, en die liefde lijkt weg, dan ga je op zoek naar een reden. Je gevoel klopt immers niet meer met je beeld van de relatie. En dus concludeert je brein: er moet iets fundamenteel veranderd zijn.

Gaan onderscheiden wat echt is en wat niet.

Wat er werkelijk veranderd is, is niet je liefdesgevoel, maar je staat van zijn. Je bent verhard, afgevlakt, niet meer verbonden met je zachtere binnenwereld. Maar dat is zo niet bereikbaar dat je gaat denken dat het er echt niet meer is. En dus denk je dat er ook in je relatie iets stuk is. Terwijl de liefde ergens onbereikbaar op slot zit. Je hebt tijdelijk geen toegang meer tot de delen in jezelf die dat gevoel dragen.

Waarschijnlijk voel je op die momenten ook schaamte of verwarring. Omdat je gelooft dat echte liefde altijd voelbaar moet zijn en niet zomaar opeens ‘weg’. Of omdat je je schuldig voelt over wat je van binnen denkt over je partner: dat je haar niet meer aantrekkelijk vindt, of zelfs in gedachten gaat naar wat je niet leuk aan haar vindt. Die stem kan hard zijn en voelt intiem ongemakkelijk.

Die innerlijke afwijzing is vaak geen waar oordeel over de ander. Het is een beschermingsmechanisme dat jou probeert af te sluiten van wat kwetsbaar is. Afstand creëren maakt het lichter om niet te hoeven voelen wat je mist.

Als je dat herkent, wees dan voorzichtig met het trekken van grote conclusies. De vraag is niet: klopt mijn gevoel? De vraag is eerder: kan ik mijn gevoel op dit moment wel bereiken?

4. Wat helpt op zo’n moment?

Je merkt misschien dat je al best goed doorhebt wat er gebeurt. Je herkent dat je je terugtrekt. Misschien heb je zelfs al geleerd om daar mild naar te kijken. Je vertelde erover aan iemand. Of je bleef er in stilte even bij om te voelen wat er speelde. En toch blijft het zwaar, dof, afstandelijk. Alsof je systeem nog steeds op slot staat.

Wat je dan vaak nodig hebt, is iets anders dan inzicht of reflectie. Je hoofd begrijpt het al – maar je lijf nog niet. Je zenuwstelsel heeft hulp nodig om terug te schakelen naar verbinding. Er zijn een paar manieren die je misschien kunnen helpen om daar langzaam weer naartoe te bewegen:

1. Bewustzijn – mild herkennen wat er gebeurt en je conclusies afremmen.

• Geef jezelf taal: “Ik ben wat afgehaakt. Dat betekent waarschijnlijk dat er iets aan voorafgegaan is. Ik moet maar even niet ingaan op wat mijn mind me nu wijsmaakt.”
• Kijk terug: welke momenten met je partner waren pijnlijk, verwarrend, eenzaam of niet afgestemd?
• Wees voorzichtig met conclusies. Je hoeft niks zeker te weten in deze staat.

2. Lichaam – reguleren en terugzakken

• Ga staan of zitten en voel je voeten stevig op de grond
• Zucht hoorbaar uit, beweeg je schouders, rek je uit
• Leg een hand op je borst of buik en adem daar naartoe, of doe een andere oefening om in je lijf te komen. (even uitschudden, door je benen veren, jezelf ‘afkloppen’.)
• Kijk om je heen en benoem vijf dingen die je ziet. Dat helpt om te landen in het hier en nu.

3. Ontvangen – steun toelaten

• Deze kan lastig zijn. Het kan zijn dat contact toelaten juist lastig is op dit moment. Het is daarom leuk om het toch te proberen. Dan creëer je een andere route in je hoofd. Vraag een ander: “Wil je even luisteren zonder iets voor me op te lossen?”
• Laat iemand fysiek dichtbij komen (een hand, een knuffel, een aanraking)
• Herinner jezelf eraan: “Ik hoef het niet alleen op te lossen. Ik mag me laten dragen.”

Je hoeft niet al deze sporen tegelijk te volgen. Soms is één stap al genoeg om je systeem iets meer ruimte te geven. Hoe eerder je de signalen herkent, hoe minder ver je hoeft af te glijden.

En als je terugkomt bij jezelf, besef je vaak: mijn gevoel was er nog steeds. Het zat alleen even achter gesloten deuren.

Voor je partner – hoe blijf je dichtbij als de ander zich afsluit?

Als jouw partner zich terugtrekt en weinig gevoel laat zien, kan dat bij jou van alles oproepen. Misschien voel je je afgewezen, onzeker of bang dat hij afstand neemt omdat hij niet meer in jullie relatie gelooft. Dat kan extra verwarrend zijn als hij een dag eerder nog liefdevol was.

Net zoals jouw partner heb jij ook een hechtingssysteem. Waar zijn hechtingssysteem zorgt voor afstand en afsluiten van gevoel kan het best zijn dat jouw hechtingssysteem daardoor juist geactiveerd raakt.

Het hechtingssysteem van je partner laat weten dat hij in plaats van steun te zoeken bij spanning, beter de boel kan afsluiten en naar binnen kan keren. Dat betekent niet dat zijn gevoelens weg zijn. Zijn systeem schakelt over op bescherming, waarin het gevoel niet meer goed bereikbaar is. In deze toestand wordt het zelfs lastig om te herinneren dat er ooit liefde wás.

Laat je als partner niet meesleuren

Als partner, met je eigen hechtingssysteem, kun je dan al snel in je eigen reactie terechtkomen. Misschien wil je het oplossen, overtuigen, of juist zelf afstand nemen. Wat helpt, is om te zien dat zijn stilte of afstand meestal niet over jou gaat, maar over zijn binnenwereld die op slot zit.

Wat je kunt doen:

• Geef ruimte, zonder te verdwijnen. Zeg iets als: “Ik ben er als je me nodig hebt. We hoeven niks op te lossen, ik wil gewoon dichtbij blijven.”
• Laat weten dat je iets merkt, zonder oordeel. Bijvoorbeeld: “Ik voel dat je wat verder weg bent. Dat raakt me, en ik weet ook dat je misschien even die ruimte nodig hebt.”
• Zorg goed voor jezelf. Zijn shutdown is niet jouw schuld. En het is ook niet aan jou om hem te ‘fixen’.

Als jij dichtbij kunt blijven zonder te trekken, geef je hem de kans om terug te keren zonder restschade. Dat is soms moeilijk, zeker als jouw eigen hechtingspijn geraakt wordt. Maar die rustige, aanwezige houding is precies wat helpt om het patroon te doorbreken. Het geeft hem een spoor terug naar contact. En jou een plek om te blijven staan.

Ruimte maken voor een andere vorm van liefde

Liefde is niet altijd licht en vanzelfsprekend. Zeker niet als je zenuwstelsel gewend is om bij spanning op slot te gaan. Dan is liefde soms iets wat zich pas laat voelen als je eerst door lagen van verdoving, twijfel en terugtrekking heen bent gegaan.

Misschien herken je inmiddels: het feit dat je je gevoel soms kwijtraakt, betekent niet dat het er niet is. Het betekent dat je systeem iets ouds probeert op te lossen, op een manier die vroeger nodig was – door het contact met de ander én met jezelf even te verbreken. En dat maakt liefde ingewikkeld, al blijft ze in de kern vaak levend aanwezig.

Liefde toelaten is spannend en risicovol

Voor veel mensen met een vermijdende hechtingsstijl is het spannend om liefde echt toe te laten. Omdat het je kwetsbaar maakt. Omdat het iets van je vraagt. Of omdat je nog niet geleerd hebt hoe je in verbinding kunt blijven, ook als je spanning voelt. Ik schreef eerder een blog over hoe het werkt met kwetsbaarheid en relaties.

Het goede nieuws is: daar valt in te groeien. Je hoeft niet perfect verbonden te zijn. Het gaat erom dat je leert herkennen wanneer je jezelf verliest. Dat je weet dat afstand niet het einde betekent, maar een uitnodiging om te vertragen, te voelen, en misschien wel te delen wat je niet eerder durfde te zeggen.

Dat kun je oefenen. Alleen, of samen. En soms is daar hulp bij nodig. met een EFT relatiecoach of relatietherapeut kun je leren hoe jouw systeem werkt, wat je nodig hebt om je veilig te voelen, en hoe je weer toegang krijgt tot je gevoel als het even afgesloten raakt.

Ter geruststelling deze samenvatting in één zin: Vrijwel nooit is liefde zomaar ineens verdwenen, veel vaker is ze tijdelijk gaan schuilen. En dan heeft ze ruimte nodig om terug te keren.